Sociale media bij rampen

 
 
 
 
 
 
 
 

Sociale media breken het nieuws & worden bron van communicatie

Het dramatische nieuws uit Pukkelpop werd tijdens de gebeurtenissen razendsnel verspreid via Twitter en andere sociale media. Wie op Twitter de hashtag #pp11 volgde kon de situatie ter plekke live meevolgen. Duizenden berichten over de ramp vulden al snel de ‘social streams’ van verschillende netwerken.

Onder die berichten konden we een aantal types identificeren:

  • De horror berichten: mensen die hun ongeloof uitten over de situatie en de apocalyptische beelden waarvan ze getuige waren.
  • De verslaggeving berichten: festivalgangers die live berichtten over de evolutie van de situatie en de toestand van de slachtoffers.
  • De nood berichten: mensen die door de ravage vrienden waren kwijtgeraakt en via Twitter contact probeerden te zoeken met elkaar.
  • De echo berichten: mensen die niet zelf aanwezig waren op het festival, maar de berichten van ooggetuigen verspreidden via hun eigen netwerk. Vooral op Twitter, dat aan de basis geen puur conversatie-platform blijkt, maar veeleer een soort broadcasting platform. Wat blogs hebben betekend voor het laagdrempelig publiceren van berichten op het internet betekent Twitter vandaag voor de verspreiding van berichten.
  • De opinie berichten: meningen over het al dan niet afgelasten van het festival, over de communicatie rond het noodweer, over de aanpak van de evacuatie, over de rol van de organisatie,…
  • De advies berichten: verschillende mensen die tips gaven aan de festivalgangers om bijvoorbeeld te sms’en, en niet te bellen naar het thuisfront, vanwege het overbelaste netwerk.
  • De rouw berichten: steunbetuigingen aan de slachtoffers en betrokken families. Op Facebook werden al snel verschillende rouwpagina’s geopend waar mensen hun medeleven konden betuigen
  • De checklist berichten: er werd gevraagd aan de festivalgangers om via de hashtag #ppok te laten weten dat ze ok waren, zodat vrienden en familie op de hoogte konden worden gesteld.

Twitter nam hier helemaal de rol van de telecom operatoren over, die door de overbelasting van hun netwerken buiten werking waren. Op Facebook werd meteen een Pukkelpop ‘Safehouse’ aangemaakt waar slachtoffers, vrienden en familie elkaar konden terugvinden

Maar het meest bijzondere was zonder twijfel de ongeziene golf van solidariteit die op gang kwam via de verschillende sociale media. Tientallen mensen uit de buurt boden meteen onderdak, kleren en verzorging aan de gestrande jongeren. Niet veel later boden ook andere Vlaamse steden hulp aan via diverse tags.

Ook verschillende bedrijven toonden zicht solidair en boden faciliteiten als slaapplaatsen, parkeerplaatsen & internet hotspots aan de festivalgangers.

Welke lessen kunnen we hieruit trekken?

Het is bijzonder moeilijk om een verwoestend noodweer als dit goed in te schatten en als organisatie perfect voorbereid te zijn op een dergelijk scenario. Een ramp als deze was hoogstwaarschijnlijk niet te vermijden. Maar we kunnen wel een aantal belangrijke lessen trekken rond de rol van media & communicatie in dit geheel.

  • Media is een matrixmodel geworden: klassieke media hebben duidelijk niet langer het monopolie op nieuwsverspreiding. Media distributie is een samenspel geworden van een brede beweging van gewone burgers, organisaties, (lokale) overheden, bedrijven,…die de mogelijkheid krijgen om te communiceren op eenzelfde schaal als de klassieke nieuwskanalen. De traditionele mediaspelers moeten hun positie zoeken in dit nieuwe verhaal en ook in de social ‘streams’ een relevante rol van betekenis gaan spelen.
  • Accidental journalism‘ eerder dan ‘Citizen journalism’: een aantal jaar terug hadden we de mond vol van ‘user generated content’, waarbij gewone mensen steeds meer de rol van journalist op zich zouden gaan nemen. Vandaag zien we dat het hele ‘user generated content’ verhaal al bij al blijkt tegen te vallen. De meeste mensen hebben geen uitgesproken mening, of zijn eenvoudig weg niet creatief genoeg om voor een lange tijd een publiek te onderhouden. Veel krachtiger is het fenomeen van ‘accidental journalism’: door de sterke verspreiding van smartphones met internet & camera kan er niets meer in de wereld gebeuren waar geen getuigen bij staan. Die gebeurtenissen worden meteen gecapteerd en verspreid via sociale media. Klassieke media zullen in de toekomst hierdoor zelden nog het nieuws echt kunnen ‘breken’.
  • De symbiose van klassieke- en nieuwe media krijgt stilaan vorm:  opvallend hoeveel ‘footage’ in klassieke media van de Pukkelpop ramp afkomstig was uit sociale media: beelden van mensen die met hun smartphone het drama hadden gefilmd, weliswaar in lage kwaliteit maar wel ‘tijdens’ het gebeuren en niet achteraf, wat de authenticiteit een totaal nieuwe dimensie geeft die klassieke media vrijwel nooit heeft kunnen bieden. Klassieke media integreerden ook Twitter widgets op hun eigen nieuwskanalen, wat aantoont dat ze stilaan meer aandacht schenken aan de kracht van sociale media als nieuwsbron.
  • Journalisten worden meer mens: bij alle mediahuizen zijn er nu al mensen die helemaal mee zijn met sociale media. Zij zijn dan ook de eersten die effectief de brug slaan tussen de brede communicatiestroom van de massa en de klassieke media. Ze worden een soort tussenvorm tussen het media-instituut waar ze voor staan en de mens, het individu dat ze op Twitter zelf zijn. De berichten die zij versturen zijn vanuit persoonlijke naam, maar hebben anderzijds ook een link met de traditionele kwaliteit waar de media voor staan. Dit is waarschijnlijk één onderdeel van de toekomstige journalistiek: de mensen achter de media-merken worden veel meer zichtbaar. Meer dan ooit zullen mediamerken – onder impuls van de directe communicatie via sociale media – een verzameling zijn van de mensen die achter het merk zitten.
  • Er is nood aan een nieuw soort crisiscommunicatie afgesteld op de nieuwe kanalen: misschien wel de belangrijkste les die kan worden getrokken is dat de regels voor crisiscommunicatie aan herziening toe zijn. Op Twitter en andere sociale media kwam bijzonder veel informatie naar voor, maar veel van die informatie was gebaseerd op speculatie en geruchten bij gebrek aan officiële communicatie via de nieuwe kanalen. Crisiscommunicatie vanuit bedrijven, overheden, hulpdiensten en media kan dringend aangepast worden aan de huidige digitale realiteit.

Wat in Pukkelpop is gebeurd is bijzonder dramatisch en heeft diepe wonden geslagen. Maar laat ons vooral onthouden hoeveel oprechte solidariteit de nieuwe, jonge generatie in een mum van tijd op gang heeft gebracht via sociale media. En welke snelheid en impact de communicatie rond de ramp hierdoor heeft gekregen.

Tijdens de Pukkelpop ramp namen gewone burgers op verschillende fronten het initiatief. Zij brachten live het nieuws via de nieuwe digitale kanalen (en gaven hiermee het voorbeeld aan de media), zij stelden hun persoonlijke faciliteiten ter beschikking aan de slachtoffers via sociale media (en gaven hiermee het voorbeeld aan de omliggende bedrijven en organisaties) en zij verzorgden de eerste crisiscommunicatie (en gaven hiermee het voorbeeld aan de overheid). Wij moeten als hulpdiensten snel dit voorbeeld volgen.

Bron : dearmedia.be